Şirket içi süreçleri yönetmek için altı değişik uygulama tasarladım. Birkaç tanesi de pipelilne’da.

Çoğunda takvim, talep yönetimi (ticket) ve WhatsApp vari chat özelliği var.

Ama bu ortak özelliklerin hiçbirisini modül olarak tasarlamadım. Yani yıllardır bize öğretilen: “Bir kere yaz, her yerde kullan.” felsefesini terk ettim.

Neden?

Yazılımda tekrar kullanım önemli değil miydi? Bizlerden yazılımcı olarak sürekli tekrar kullanım, yani reusability kurallarına uymamız beklenmedi mi?

Evet.

Ama bunun çok önemli bir ekonomik sebebi vardı: Maliyetten tasarruf etmek.

Aynı şeyi beş defa geliştirmek yerine bir defa geliştirip beş yerde kullanmak çok daha ucuzdu.

Artık bu denklemin maliyet tarafı radikal bir şekilde değişti.

Ben örneğin WhatsApp vari chat özelliğini bir kere inşa ettirdikten sonra, diğer projelerde bunu modül olarak kullanmıyorum. Referans olarak kullanıyorum.

Ajana:

“Buradaki chat mekanizmasına bak. Aynısını bu uygulamanın ihtiyaçlarına göre yeniden oluştur.”

diyorum.

Bu kadar!

30 değişik uygulamada 30 değişik chat implementasyonu olmuş, umurumda değil.

Çünkü her uygulamanın kendine has ihtiyaçları var.

Birinde dosya paylaşımı gerekiyor, diğerinde ticket ile ilişkilendirme, diğerinde departman bazlı odalar, diğerinde müşteri ile birebir iletişim.

Eskiden bunların hepsini karşılayabilecek ortak bir chat modülü tasarlamaya çalışırdık. Sonra konfigürasyonlar başlardı. Interface’ler. Adapter’lar. Extension point’ler. Feature flag’ler. Ve bir süre sonra herkesin ihtiyacını karşılamaya çalışan devasa bir ortak modülümüz olurdu. Çünkü yeniden yazmak pahalıydı.

Şimdi ise çoğu durumda tam tersi geçerli:

Mevcut ortak modülü yeni ihtiyaca adapte etmek, özelliği referans implementasyondan yeniden ürettirmekten daha pahalı hale gelebilir.

Burada çok önemli bir paradigma değişikliği var:

Kodun kendisini tekrar kullanmak yerine, artık fikri, davranışı, invariantları ve referans implementasyonu tekrar kullanabiliriz.

Yani reuse ortadan kalkmıyor. Reuse’un cehresi değişiyor.

Eskiden code reuse vardı.

Şimdi giderek knowledge reuse (bilginin tekrar kullanımı) ve intent reuse (niyetin tekrar kullanımı) on plana çıkıyor.

Aynı kodu 30 yerde kullanmak zorunda değilim.

Aynı niyetten 30 farklı ve kendi bağlamına uygun implementasyon ürettirebilirim.

Bu yüzden yazılım mühendisliğinin temel yapı taşlarından biri olarak kabul ettiğimiz “mümkün olduğunca tekrar kullan” felsefesinin de sorgulanma zamanı geldi.

Çünkü yapay zeka çağında kıt olan şey artık kod üretme kapasitesi değil. Kıt olan şey doğru davranışı, doğru sınırları ve doğru invariantları tanımlayabilme kapasitesi.